Impressie concert Walton/van Duinen

Klik op de afbeelding om de afbeelding te vergroten en te kunnen delen.

Impressie concert Walton/van Duinen

Oude Remise in Nieuwe Schans

Voor iedereen die zich afvraagt hoe Walton/vanDuinen is: Ik heb ze zondagavond horen spelen in de Oude Remise in Nieuwe Schans, op het eindfeest van de kersjestangoschool (La Escuela) en ik vond ze geweldig! Ze speelden twee sessies en beide keren was de dansvloer gevuld en werd er na elk stuk enthousiast geapplaudiseerd. Bekende tango`s in eigen arrangementen wisselden eigen, nieuwgeschreven nummers af. Een aantal van die nummers kende ik al, die had ik gehoord op hun website waar je elke maand een nieuwe tango gratis kunt downloaden en waar je de nummers van de voorafgaande maanden tegen betaling kunt downloaden. De hele avond was fris van nieuwigheid. Zelfs de `gouwe-ouwe` die dj Pedro tussen de sessies door draaide klonken ineens nieuw. De tangoscene van Groningen werd als een kussen even lekker opgeschud. fotograaf: Eddy Westveer.

Ik heb mij bij de muziek van Walton en van Duinen vooral afgevraagd wat ze nou precies deden. Hoe maak je een tango? Wanneer is iets nog een tango en vanaf wanneer niet meer? En in het verlengde daarvan: wat is nog tango in bijvoorbeeld `neo-tango` of `tango nuevo`? Welk doorslaggevende element van tango ontbreekt er in `non-tango` waardoor het geen tango meer is? Kortom: wat ís tango?

Op deze vragen heb ik nog steeds geen antwoord. Maar de zoektocht naar hoe het allemaal zit vind ik minstens zo interessant. Op de website van Walton/vanDuinen staat dat ze op basis van de `tango-roots` muziek maken. Ze snijden als het ware de tango-plant vlak boven de grond af en kweken op die wortels een nieuwe tango-plant. Maar wat zijn dan de minimale vereisten waaraan iets moet voldoen dat nog de naam `tango` kan dragen? In de pauze vertelde Gerard van Duinen, de bandoneonist, mij dat ze voor hun nieuwe muziek vooral aan de structuur van de tango blijven vasthouden. De vorm en de ritmische patronen dus.

Over de structuur van een klassieke tango heb ik op het afgelopen winterTangoTaboeCamp een prachtige workshop gevolgd. Ruth uit Engeland zat op haar knieën op de grond en tekende op een groot flap-overpapier de structuur. Ze liet een bekende tango horen en ze volgde daarbij de eerste melodie die ze A noemde. De tweede melodie was B, de derde C, ze werden afwisselend gespeeld. Alle melodietjes duurden elk acht tellen (= twee vierkwartsmaten) en voor elke melodie tekende Ruth een boogje op papier; onder het boogje van melodie A zette ze `A`. Melodie A werd eerst herhaald, na melodie B werd hij nog een keer gespeeld en weer herhaald en aan het eind van de eerste helf nog een keer. In totaal werd melodie A in de eerste helft van die tango acht keer gespeeld. De tweede helft van die tango was een herhaling van de eerste helft. Dus in totaal kwam melodie A zestien keer voorbij! Aan het eind van de tango stond het hele papier vol met boogjes onder bogen onder hele grote bogen.

Voor mij was deze workshop een openbaring. Ik realiseerde mij ineens waarom ik bij tango zo vaak het idee heb dat ik steeds hetzelfde hoor. Met mijn klassiekemuziek-oren zit ik te wachten op een zogenaamde doorwerking. Want in de klassieke muziek, vooral bij de muziek uit de Klassieke periode (Haydn, Mozart en de vroege Beethoven), hoor je een melodie één keer en dan wordt er iets mee gedaan. Alleen bij één vorm, de zogenaamde rondovorm, wordt een melodie steeds weer op exact dezelfde manier herhaald (de basis-rondovorm is: A-B-A-C-A). Maar de meeste symfonien en pianoconcerten hebben twee thema`s, een hoofdthema en een lyrisch tweede thema, en die worden in de doorwerking vervolgens met elkaar vervlochten. Het klinkt misschien gek, maar toen ik mij deze tango-structuur eenmaal realiseerde, kon ik die oude tango`s ineens meer waarderen. De laatste tijd betrap ik mij er zelfs op dat ik sommige nummers mooi begin te vinden.

Deze strakke structuur wordt door Walton en van Duinen overgenomen voor hun nieuwe tango`s. Alleen vroeg ik mij af wat dat `improviseren` dan inhield. Want met zo`n strakke structuur heb je geen ruimte om te improviseren. Gerard van Duinen, de bandeonist van Walton/vamDuinen, legde mij uit dat `improviseren` bij tango betekent: om de melodie heen spelen of een tegenmelodie spelen, maar die tegenmelodie wordt vaak ook uitgeschreven, die wordt haast nooit geïmproviseerd. Voor mij viel er toen weer een kwartje. Want dát hoor ik tango-muzikanten vaak doen: ze spelen om een melodie heen zoals organisten dat vaak doen in een kerkdienst. Een tango-muziekgroep heeft dus geen mogelijkheden om een nummer te rekken als er veel gedanst wordt, of om een nummer in te dikken als er alleen maar geluisterd wordt.

Ik begrijp alleen niet waarom er niet meer op deze structuur gedanst wordt. Bettie had voorafgaand aan het feest een workshop gegeven over `muzikaliteit`. Ze vertelde mij dat ze aan de hand van twee nummers het had gehad over dansen op de muziek, dansen op de melodie. Nu, achteraf, denk ik dat dat precies is wat ik bij het tangodansen vaak mis. Als je op de melodie danst, dan dans je automatisch op de structuur. Want de meeste melodieën in die oude tango`s duren twee maten, acht tellen, en als je je daaraan houdt, dan dans je op de structuur.

Voor mij is mijn klassieke-muziek-achtergrond in dit opzicht een ramp. Want ik hoor in de tangomuziek altijd en overal die eerste tel. Bij salsa heb ik er langer dan een jaar over gedaan om die eerste tel te horen, veel salsa-muziek doorgrond ik ritmisch nog steeds niet. En dan heb ik het nog niet eens over son en contra-tiempo-dansen. In het salsacircuit dansen de meeste mannen op de eerste tel. Als je dat niet doet, kun je wel inpakken.

Bij tango vinden de meeste dansers die ik ken van zichzelf dat ze `in de maat` dansen. Maar haast alle mannen in Groningen, ook de mannen waarmee ik niet dans, beginnen gewoon doodleuk ergens te dansen en dansen door alle maten en structuren heen. Figuren worden rustig op de zevende tel ingezet, op het eindaccoord ben je nog ergens halverwege een ocho, op een derde tel is er ineens een afsluiting. Ik vind dat afschuwelijk en het maakt het volgen voor mij ook moeilijk. Want de muziek zegt het ene en de man waarmee ik dans wil het andere. Op het winterTangoTaboeCamp leerde Ruth ons een trucje om je leider te dwingen om op de eerste tel te beginnen. Die truc bestond eruit dat je als volger op eigen initiatief op de zevende tel met links een zijpas maakt. Automatisch sluit je op de achtste tel dan aan. En dan mag de leider vanaf de eerste tel weer zijn of haar gang gaan. Ik heb alleen nog niet genoeg lef verzameld om dat hier in Groningen te gaan doen; ik ben bang dat ik dan geen danspartners meer overhou. Op het winterTangoTaboCamp was dat trouwens niet heel erg nodig want daar dansten mijn danspartners meestal op de eerste tel.

Het was in elk geval heerlijk dansen op de muziek van Walton/vanDuinen. Af en toe maakten ze ook grapjes, bijvoorbeeld door na het slotaccoord nóg een accoord te spelen. Dan sta je al helemaal in de `dramatische eindpose` en dan hoor je als anti-climax nóg een accoord. En dan zie je de heren op het podium zitten met een brede grijns op hun gezicht. Mirek Walton deed trouwens iets dat ik erg knap vond: hij speelde eerst de melodie en nam die tegelijk op (hij bediende dat paneeltje voor hem op de grond met zijn voet) en speelde het daarna af waarbij hij tegelijk de tegenmelodie speelde. Het was ook voor het eerst dat ik de bandoneon in de begeleiding hoorde spelen. Ook het begin van hun optreden vond ik erg sterk. Toen ze begonnen met spelen bleef iedereen afwachtend langs de kant staan. Na een paar maten stopten de muzikanten. “Waarom dansen jullie niet?” vroeg bandoneonist van Duinen. Toen stroomde de dansvloer vol en bleef dat ook. Het was feest in Nieuwe-Schans! Ondanks dat de avond met een enorme hoosbui en veel donder en bliksem was begonnen.

Het meest bijzondere zat voor mij in het staartje van de avond. Ik had mijn schoenen al verwisseld en zocht, klossend op mijn Dr. Adam`s, mijn spullen bij elkaar toen Iván mij ten dans vroeg. Iván van de Argentijnse Tangoclub, de danspartner van Petra, een Chileen. Al tegensputterend over dat ik niet mijn tangoschoenen aan had en dat ik met de Techneut mee reed en dat die waarschijnlijk op mij stond te wachten schoof ik in de close embrace. Toen begon de magie, alles gebeurde daarna vanzelf. Ik raakte stoelen, tafels, mensen, Iván botste achterwaarts tegen zo`n pilaar, maar zelfs al zou het gebouw om ons heen zijn ingestort, dan nog zouden we zijn blijven dansen. Het was een groot gevoel van noodzakelijkheid waaraan ik mij niet kon onttrekken. Na die tijd stond ik dat kleine mannetje met bril even verbouwereerd aan te kijken. En voelde mij zéér vereerd! Mijn eerste tango met een Zuid-Amerikaan!

En wat Walton/vanDuinen betreft: ik hoop dat ze snel (binnenkort?) in Groningen zijn te horen!

En iemand heeft zondag een filmpje gemaakt en op You Tube gezet (op dit filmpje is trouwens ook heel mooi te zien hoe Mirek het paneeltje voor hem met zijn voet bediend - leuk!):

De site van Walton/vanDuinen foto van Walton/vanDuinen website. fotograaf: Eddy Westveer.

Nieuwsdatum: dinsdag 7 juni 2011

Geplaatst door : salsa_and_the_city